X
تبلیغات
××× میکروبیولوژی×××

××× میکروبیولوژی×××

زیست شناسی جانوری

مغز در پستانداران

تشریح مغز گاو

دستگاه عصبی مهره داران از 3 بخش مهم :دستگاه عصبی مرکزی ,دستگاه عصبی محیطی ,دستگاه عصبی خودکار تشکیل می شود .دستگاه عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع ,اعصاب محیطی شامل اعصاب مغزی و اعصاب نخاعی , و اعصاب خود کار شامل سلسله ی اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک است.در این کاوش,از دستگاه عصبی مرکزی ,مغز گاو را به عنوان نمونه ای از مغز پستانداران مورد مطالعه قرار می دهیم .هدف آموزشی کلی این کاوش عبارت است از ((آشنایی با ساختار کلی دستگاه عصبی پستانداران و ساختار خارجی و داخلی مغز گاو)).برای دستیابی به این هدف آموزشی کلی ,پس از مطالعه ی مفاهیم نظری و انجام فعالیت های عملی این کاوش ,باید به هدف های آموزشی جزئی زیر برسید,یعنی بتوانید:

1.     چگونگی شکل گیری مغزهای پنج گانه را در دوران جنینی پستانداران شرح دهید.

2.     مغز های سه گانه و اجزای مغزی پنج گانه را نام ببرید.

3.     بخش های خارجی مغز گاو را شناسایی کرده و در روی شکل مشخص سازید.

4.     با تشریح مغز گاو ,ساختارهای درونی مغز و نخاع را شناسایی کرده و در روی شکل مشخص سازید.

 

مفاهیم نظری

با تشکیل جنین پستانداران و گذشتن آن از مراحل مورولا و بلاستولا و گاسترولا لوله ی عصبی جنینی از نخستین ساختار هایی است که تشکیل می شود.برای این منظور ,تغییرات زیر صورت می گیرد:در لایه خارجی (اکتودرم),در سراسر قسمت و در محور تقارن جنین ,یاخته هایی تشکیل می شوند و صفحه ای به نام صفحه ی عصبی به وجود می آید. کمی بعد ,در وسط این صفحه و در طول آن فرو رفتگی ناودان مانندی به نام شیار یا ناودان عصبی ایجاد می شودکه دو لبه ی آن به تدریج نمو کرده و بالاخره به هم می رسند و به این ترتیب لوله ای تو خالی به نام لوله ی عصبی به وجود می آید که از لایه ی اکتودرم جدا شده و در عمق قرار می گیرد. پس از تشکیل این لوله ,تغییراتی درآن پدید می آید به طوری که قسمت پیشین لوله ی در اثر تکثیر و نمو یاخته ها برجسته شده و حباب مغزی را به وجود می آورد و بقیه ی لوله ی عصبی به صورت لوله ای تو خالی باقی می ماند که بعدها نخاع را تشکیل می دهد.سپس در اثر تکثیر و نمو یاخته های حباب مغز (یا بر جستگی های اصلی ),این برجستگی به وسیله ی دو فرو رفتگی حلقوی به 3 برجستگی به نام های برجستگی مغزی پیشین اولیه,و برجستگی مغزی میانه اولیه و بر جستگی مغزی پسین اولیه تبدیل می شود.این 3 برجستگی مغزی به حباب های مغزی اولیه مبدل می گردند.از سه برجستگی فوق ,برجستگیهای پیشین و پسین نیز به وسیله ی دو فرو رفتگی حلقوی دیگر ,هر یک به دو برجستگی مبدل شده و روی هم با برجستگی میانی حباب,5 برجستگی مغزی ثانویه  یا مغز های پنج گانه را می سازند که به ترتیب و در جهت قدامی – خلفی شامل قسمتهای زیر است:مغز اول یا مغز قدامی ثانویه,مغز دوم یا مغز واسطه ,مغز سوم یا مغز میانی ,مغز چهارم یا مغز خلفی ثانویه ,مغز پنجم یا مغز نخاعی .به علاوه مغز قدامی ثانویه به وسیله ی یک فرو رفتگی  طولی به دو قسمت راست و چپ به نام نیمکره های مغزی تقسیم می شوند.

بعدها در اثر نمو و یا کاهش و عدم تکثیر یاخته های برجستگی های فوق الذکر و تغییرات حفره ی درونی آنها (که در بعضی قسمتها وسیع تر گشته و بطنها را به وجود می آورد .همچنین در برخی قسمت ها باریکتر باقی مانده و مجاری را می سازد) قسمتهای مختلف مغز را به وجود می آیند.این قسمتها به ترتیب قرار گرفتن از بالا به پایین به قرار زیرند:

از نمو مغز اول جنین:نیمکره های مخ ,اجسام مخطط ,لوبهای بویایی,بطن اول و دوم.

از نمو مغز دوم جنین:هیپوفیز ,اپی فیز ,لایه های دیدگانی(طبقات بصری یا تالاموس)بطن سوم.

از نمو مغز سوم جنین:پایک های مغزی ,برجستگی های چهار گانه,مجرای سیلویوس.

از نمو مغز چهارم جنین:برجستگی های حلقوی,مخچه,قسمتی از بطن چهارم.

از نمو مغز پنجم جنین :پیاز مغز تیره (بصل النخاع),قسمتی از بطن چهارم.

قسمتهای فوق درون جمجمه قرار دارند و بقیه ی لوله ی عصبی مغز تیره یا نخاع را تشکیل می دهد که در سوراخ ستون مهره ها جای می گیرد.پیدایش و نمو سلسله ی عصبی تا این مرحله در تمام مهره داران یکسان است و از این مرحله به بعد است که تغییراتی در قسمتهای مختلف مغزهای پنج گانه پدید می آید.

فعالیتهای عملی

مواد و وسایل لازم

1.     مغز گاو   2. تشتک تشریح    3. وسایل تشریح.

فعالیت 1-آماده سازی مغز گاو برای مطالعه

روش کار

برای بررسی و تشریح مغز پستانداران معمولا از مغز گاو و یا گوسفند استفاده می شود.مفزی که به منظور بررسی و تشریح مورد استفاده قرار می گیرد به هنگام خارج کردن از جمجمه جانور,باید سالم و بدون عیب باشد.همچنین به علت نرم بودن زیاد باید با آن به ملایمت رفتار کرد.سپس برای این که مغز استحکام کافی به دست آورد و شکل طبیعی آن حفظ شود و همچنین تا زمان استفاده سالم باقی بماند ,آن را حداقل به مدت 3 روز در محلول آلدهید فرمیک (فرمالین)8-10٪قرار داد.یک روز قبل از تشریح باید مغز را در محلول فرمالین 2٪قرار دهیم و سر انجام چند ساعت پیش از تشریح آن را درآب معمولی تا بوی تند و آزار دهنده ی آن کاهش یابد.توصیه می شود که هنگام تشریح مغز و برای جلوگیری از نازک شدن پوست انگشتان ,از دستکش مخصوص استفاده گردد.

فعالیت2-مطالعه ی شکل خارجی مغز

روش کار

1-    سطح پشتی – در سطح پشتی  مغز پستانداران قسمتهای زیر دیده می شود:نیمکره های مخ,مخچه ,قسمتی از پیاز مغز تیره ,و اندکی از ابتدای نخاع.نیمکره های مخ در پستانداران رشد زیاد حاصل می کندو روی قسمتهای دیگر مغز را می پوشاند.نیمکره  های مخ دارای چهار لوب هستند که عبارتند از :لوب های پیشانی در جلو,لوب های پس سری در عقب ,لوب های گیجگاهی در طرفین و پایین ,و لوبهای آهیانه ای در طرفین و بالا. این لوب ها در مغز انسان به خوبی قابل تشخیص اند ولی در  مغز گاو و گوسفند ظاهرا مرز مشخصی آن ها را از یک دیگر جدا نمی کند .

بر روی سطح نیمکره های مخ برجستگی و فرو رفتگی های فراوانی وجود دارد که در برخی موارد عمیق اند و پرده ی نرم شامه ی پوشاننده ی مغز تا عمق این شیارها پیش می رود .شیار جلویی - عقبی نیمکره های مخ را از یکدیگر جدا می کند,.

در پشت نیمکره های مخ ,مخچه قرار دارد که دارای 3 قسمت مشخص ,یکی در وسط به نام کرمینه و دو بخش جانبی یا لوبهای کناری است که روی آن ها نیز چین هایی کوچک و نزدیک به هم دیده می شود.

در زیر مخچه و بعد از آن ,بصل النخاع قرار گرفته است که به تدریج باریکتر شده و به نخاع شوکی منتهی می شود.شکل سطح پشتی مغز را بکشید و قسمتها ی آن را نام گذاری کنید.

2-    سطح شکمی – در بخش جلویی سطح شکمی ,شکاف بین دو نیمکره ی مخ کاملا نمایان است .در قسمت پیشین هر نیمکره پیاز بویایی جلب نظر می کند .پیاز بویایی دو نیمکره به وسیله ی مجرای سفید رنگی به نام رابط جانبی بویایی به هم متصل می شوند.پایه یا مثلث بویایی پایه ای سفید رنگ است که محل اتصال لوب بویایی به نیمکره ی مخ است .مجموع پیاز بویایی ,رابط جانبی و پایه ی بویایی را لوب بویایی می نامند.

تقریبا در وسط سطح شکمی مغز دو رشته ی سفید رنگ مشاهده می شود که اعصاب بینایی بوده,در وسط به هم متصل می شوند و چهار راه بینایی را تشکیل میدهند.در مغز های سالم ,این قسمت کاملا دیده می شود.چهار راه بینایی توسط رابط های بینایی به تالاموس متصل است .معمولا به هنگام بیرون آوردن مغزاز جمجه چهارراه بینایی آسیب می بیند و فقط رابط های بینایی مشاهده می شوند.

هیپوفیز یا غده ی مغز آویز که محل واقعی آن در زیر چهار راه بینایی است ,در سطح شکمی مغز گاو قابل رویت نیست و فقط محل آن مشخص است.هیپوفیز که مهمترین غده ی مترشحه ی داخلی بدن است توسط پایه ی شکننده ای به نام اندام قیفی شکل یا اندام تکاوی در زیر هیپوتالاموس قرار می گیرد .علت فقدان آن در مغز گاو ,باقی ماندن آن در زیرترکی استخوان پروانه ای به هنگام بیرون آوردن مغز از جمجمه است.در عقب این محل ,دو برجستگی زبانه مانند خاکستری دیده می شود. در عقب برجستگی خاکستری,دو برجستگی مدور به نام برجستگی مدور به نام برجستگی های پستانی قرار دارند.

در طرفین برجستگی خاکستری و برجستگی پستانی و در زیر رشته های بینایی(رابط های بینایی) ,پایکهای مغزی قرار دارند که در قسمت وسط کاملا به هم متصل اند.در پایین پایکهای مغزی ,قسمت عرضی برجسته ای به نام برجستگی حلقوی یا ((پل)) مغزی دیده می شود و در زیر آن بصل النخاع قرار دارد که قسمتی از نخاع نیز به آن متصل است.شکل شکمی مغز گاو را بکشید و قسمتهای مختلف آن را نام گذاری کنید.

 

فعالیت 3- تشریح مغز و مطالعه ی بخش های درونی آن

روش کار

ابتدا به وسیله ی یک اسکاپل یا تیغ ,برش عرضی نازکی از نخاع تهیه می کنیم.برای مشاهده ی قسمتهای درونی مغز ,آن را از سطح شکمی در تشتک قرار می دهیم و با دست دو نیمکره ی مخ را در قسمت شیار میانی به ملایمت از هم دور می کنیم.در ابتدا فقط رشته های نرم شامه و رگ های بین دو نیمکره را به کمک اسکاپل از هم جدا می کنیم (باید توجه داشت که در اینجا برشی داده نمی شود) تا اینکه در قسمت عمیقتر بین دو نیمکره تیغه ی سفید رنگی به نام جسم پینه ای ظاهر شود .جسم پینه ای را به وسیله ی اسکاپل از وسط برش می دهیم و به ملایمت دو نیمکره را از یکدیگر جدا می کنیم تا در زیر آن مثلث مغزی یا رابط سه گوش مشاهده شود(راس مثلث مغزی در قسمت جلویی و قاعده ی آن درسمت عقبی مغز قرار دارد).جسم پینه ای و مثلث مغزی از مجموعه رباط های عرضی بین دو نیمکره به وجود می آیند و باعث ارتباط بین آن دو می شوندو چون فقط از آکسون یاخته های رابط تشکیل شده اند لذا سفید رنگ هستند.این دو قسمت در بخش عقبی با هم یکی میشوند و در بخش جلویی از هم فاصله می گیرندو بین آن ها در محور میانی و جلویی – عقبی ,پرده ای عمومی به نام پرده ی شفاف از بالا به پایین کشیده شده است.اگر پرده ی شفاف باز نشود ,آن را با نوک اسکاپل باز می کنیم تا بطن های جانبی یا بطن های 1و2 در طزفین و درون نیمکره ها نمایان شوند.اکنون با نوک اسکاپل مثلث مغز را از وسط دو نیم می کنیم . در زیر مثلث مغزی یا رابط سه گوش و روی لایه های دیدگانی و اپی فیز را پرده ی نرم شامه و عروقی نازک و قرمز رنگ به نام چادر مشیمی فوقانی یا ((پرده ی مشیمی بطن سوم )) می پوشاند.امتداد این پرده در بطن های طرفی ,شبکه های مشیمی بطن های طرفی را تشکیل می دهد.در زیر مثلث مغزی ,دو برجستگی خاکستری رنگ بزرگ به  نام لایه های دیدگانی یا طبقات بصری یا تالاموس قرار گرفته اند.لایه های دیدگانی در جلو به وسیله ی رابط خاکستری یا توده ی میانی تالاموس به هم متصل اند.

در بخش جلویی بطن های 1 و2 ,دو توده ی برجسته ی خاکستری رنگ به نام اجسام مخطط مشاهده می شود.در بالا و عقب لایه های دیدگانی ,جسم صنوبری یا کاجی شکل (اپی فیز) وجود دارد که به وسیله ی دو پایه به نام پایه های اپی فیز بر روی لایه های دیدگانی تکیه دارد.در بین لایه های دیدگانی و زیر توده ی میانی تالاموس و زیر اپی فیز بطن سوم قابل مشاهده است.روی بطن چهارم را که در زیر مخچه قرار دارد پرده ی نازکی به نام پرده ی سدادی می پوشاند.همچنین نرم شامه در زیر قسمت عقبی مخچه به صورت شبکه ای در می آید و به نام چادر یا پرده ی مشیمی عقبی یا ((پرده ی مشیمی بطن چهارم)) خوانده می شود.

برای مشاهده ی سایر قسمتها ,برش جلویی ـعقبی مغز را از وسط تا انتها ادامه می دهیم ,یعنی تالاموس ,بخش میانی مخچه (کرمینه), اپی فیز, برجستگی های حلقوی ,بصل النخاع و سایر قسمتها را دو نیمه می کنیم تا دو طرف کاملا از هم جدا شوند.در زیر و عقب اپی فیز ,برجستگی های چهار گانه قرار دارند که بر آمدگی های جلویی بزرگتر و برآمدگی های عقبی کوچکترند.در برش مخچه ,به محل و طرز قرار گرفتن ماده ی خاکستری و سفید توجه کنید .به علت شباهت برش مخچه به درخت,آن را درخت زندگی نامیده اند.در لبه های مخچه ,عمق شیارها و طرز قرار گرفتن آن ها را می توان دید .مخچه به وسیله ی 3 جفت پایک بالایی ,میانی و پایینی با مغز ارتباط دارد.در زیر مخچه ,بطن 4 قرار دارد که لوزی شکل است و توسط پرده ای پوشیده شده است.در کف بطن 4,یک فرو رفتگی طولی دیده می شود که در مغز انسان به پر شباهت دارد و از این جهت آن را قلم کتابت نامیده اند.ادامه ی بطن 4 به صورت مجرای اپاندیم یا کانال مرکزی در می آید که در میان نخاع قرار گرفته است.بطن های 1 و2 به وسیله ی سوراخ های مونرو ,و بطن 4 به وسیله ی مجرای سیلویوس یا بطن 3 ارتباط دارند.

 

                         ×××××××××××××××××××××××

فزیولوژی مغز

اندازه ی مغز به طور متوسط 1.5 (یک ونیم) کیلو گرم است .مغز در داخل جمجمه جای گرفته و توسط پرده هایی به نام مننژ پوشیده شده این پرده شامل 3 لایه است که سخت شامه که این لایه به سطح داخلی جمجمه چسبیده است.

پرده های مغزی                  1.نرم شامه         piamatter

                       2.عنکبوتیه             arachnoid

                       3.سخت شامه           puramatter

 

 

لایه ی بعدی لایه ی عنکبوتیه است که بین نرم شامه و سخت شامه قرار دارد و در این فضا مایع مغزی – نخاعی قرار دارد ,لایه ی داخلی نرم شامه است.

بطن های مغزی:چندین بطن یا حفره در درون مغز دیده می شود که با هم در ارتباط اند و جای مایع مغزی نخاعی می باشد.4 بطن در داخل مغز داریم ,بطن 1 و 2 در نیمکره های راست و چپ قرار دارند و از طریق سوراخ مونروبا بطن 3  در ارتباط اند.بطن 3 و 4 از طریق مجرای سیلویوس با هم در ارتباط اند.

ادامه ی بطن 4 مجرای اپاندیم است که با نخاع در ارتباط است ,مایع مغزی نخاعی از شبکه مویرگی به نام کروئید ترشح می شود که نقش ضربه گیر داشته و در دفع مواد زائد حاصل از متابولیسم مغز نیز دخالت دارد.

انواع شیار:

1-    شیار اصلی

2-    شیار فرعی

فرعی ها شیار های کم عمقی هستند که فاصله ی بین دو شیار را شکنج می گویند.شیار های اصلی شیار هایی هستند که ایجاد لوب می کنند.

 

لوب های مغزی:

1-    پیشانی

2-    آهیانه ای

3-    پس سری

4-    گیجگاهی

 

شیارهای اصلی:

1-    شیار طولی

2-    شیار مرکزی(رولاند)

3-    سیلویوس(جانبی)

4-    پس سری

 

مرکز حس بینایی در لوب پس سرس

مرکز حس شنوایی در لوب گیجگاهی

مرکز حس بویایی و چشایی زیر شیار سیلویوس

 

برای سوال هایی که در کلاس طرح شده جواب هایی را در ادامه مطلب گذاشتم .

اگه لازم داشتید یه سری بزنید بد نیست.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه 6 دی1387ساعت 11:55 AM  توسط فاطمه   | 

قلب در پستانداران

 

 

 

بررسی تشریح قلب پستانداران

قلب در پستاندارن عبارت از عضوی ماهیچه ای و میان تهی است که دارای 4 ذحفره (دو دهلیز و دو بطن)میباشد.شکل قلب مخروطی شکل است که راس آن به طرف پایین(و یا به سمت خلفی موجود) و قاعده اش به طرف بالا (یا به سمت قدامی موجود )قرار گرفته است.قلب به وسیله ی رگ هایی که به قاعده ی آن متصل می شود در قفسه ی سینه بین شش ها و کمی به طرف چپ بدن ثابت میشود.قلب پستانداران از نظر بافت شناسی از دو قسمت تشکیل شده است :یکی عضله ی قلب یا میوکاردیوم (myocardium) که قسمت داخل آن را پرده ای به نام اندوکاردیوم (endocardium)میپوشاند.و دیگر کیسه ای به نام برون شامه یا پریکاردیوم(pericardium) است که قلب را از خارج احاطه می کند.این کیسه دو جداره بوده که یک جدار به خود قلب چسبیده و جدار دیگر غشائی است سطحی که قلب به طور آزاد در آن قرار میگیرد.قلب پستانداران چچهار حفره ای بوده که دو به دو روی هم قرار گرفته اند به این ترتیب که دهلیز چپ روی بطن چپ و دهلیز راست روی بطن راست واقع شده است . دیواره ی بین دهلیز ها و بطن ها کامل اند و هیچ گونه ارتباط مستقیم خونی بین بطن های چپ و راست و بین دهلزهای چپ و راست وجود ندارد .دهلیز راست به وسیله ی دیواره ی بین دهلیزی از دهلیز چپ جدا می شود,همچنین بطن راست به وسیله ی دیواره ی بین بطنی از بطن چپ متمایز می گردد. دهلیز چپ و بطن چپ توسط سوراخی به نام سوراخ دهلیزی بطنی به هم مرتبط می شوند.این سوراخ دارای ساختمانی خاص به نام دریچه ی دهلیزی بطنی است.هر دریچه از بخش ها یا لت هایی تشکیل شده است و آن را دریچه ی دولتی یا دو لختی یا دریچه ی میترال می نامند.همچنین بین دهلیز راست و بطن راست دریچه ی سه لتی واقع شده است.طرز قرار گرفتن دریچه ها به صورتی است که قاعده ی آن به عضله ی قلب چسبیده و از انتها در داخل بطن آزاد میباشد.لبه ی ازاد لت ها بوسیله ی طناب های وتری به پایک های داخل بطن متصل میباشد .طناب های وتری به پشت لبه ی آزاد لت ها متصل میباشد.خون سیاهرگی در دهلیز راست و بطن راست(قلب راست)و خون سرخرگی در قلب چپ جریان دارد.

بررسی شکل خارجی قلب:

به علت اینکه در قسمت قاعده ی قلب باقیمانده ی برون شامه و بافت های چربی وجود دارد,بهتر است قبل از هر کار قسمت های چربی اطراف رگها و قلب را پاک نموده و در ضمن دقت نمود که رابطه ی بین سرخرگ ششی و آئورت از بین نرود.

روش تشخیص سطح قدامی قلب:

سطح قدامی را سطح شریانی یا سطح جلویی یا سطح شکمی نیز می گویند.برای تشخیص این سطح مشخصات زیر به ما کمک می کند:

1-شیار بین دو بطن در وسط قاعده به طرف راس و متمایل به طرف چپ مشخص تشریح کننده میباشد .در داخل این شیار یک شریان و یک ورید قدامی قلب را که از شریان کرونرمنشعب اند میتوان دید.

2-در این سطح شیار عرضی بین دهلیز ها وبطن ها نسبتا مشخص است.

3-در این سطح شریان ریوی در جلوی شریان آئورت واقع شده است.اگر شریان ریوی و شریان آئورت از انتها بریده نشده باشند,بین این دو. شریان رابط تو پری به نام لیگامنتوم ارتریو زوم(Ligamentum  Arteriosum)وجود دارد .در جنین,این رابط تو خالی است و به نام dioctus  botalli نامیده میشود. این رابط در جنین خون دو شریان را با یکدیگر مربوط میسازد.

4-در بالای قلب و طرفین آن دو برجستگی قرمز رنگی دیده میشود که وابسته به دهلیز ها میباشد و به نام آئوریکول(auricle)یا گوشگ نامیده میشود .در سطح قدامی قلب آئوریکول چپ نمایان تر است.

5-شریان های مرتبط به قلب(آئورت و ششی)در این سطح قرار دارند.

(ضمن مطالعه و تشخیص تمام قسمت های بالا یک شکل شماتیک از سطح شکمی قلب بکشید.)

روش تشخیص سطح  پشتی :

سطح پشتی که آن را سطح خلفی یا وریدی یا عقبی نیز می گویند دارای اختصاصات زیر است:

1-    شیار بین بطنی از وسط قاعده به طرف راس و متمایل به طرف راست شخص تشریح کننده میباشد.این شیار یک شریان و یک ورید که شاخه ای از رگ کرونر است دیده می شود.قطر ورید بیشتر از قطر شریان است.قلب راست (دهلیز و بطن راست)در طرف راست شیار و قلب چپ در طرف چپ شیار واقع شده است.

2-    شیار عرضی بین دهلیز و بطن مشخص است.

3-    گوشگ راست (Right auricle)نمایانتر است.

4-    به دهلیز راست بزرگ سیاهرگ زبرین و بزرگ سیاهرگ زیرین نزدیک به هم وارد می شوند.در ضمن ورید کرونر( آورنده ی خون تیره ی خود قلب ( در محل سینوسی  اکلیلی یا سینوس تاجی وارد دهلیز راست می شود.در محل ورید سینوس تاجی دریچه ای به نام تبزیوس (thebesius valve) و در محل ورود بزرگ ورید تحتانی دریچه ای به نام استاشی وجود دارد.(دریچه ی تبزیوس و استاشی به اشکال دیده می شوند.)در ضمن در محل ورود بزرگ سیاهرگ فوقانی دریچه ای وجود ندارد.

5-    چهار ورید ریوی دو به دو پهلوی همدیگر وارد دهلیز چپ می شوند.

(یک شکل از سطح پشتی قلب گوسفند کشیده و قسمت های آن را نام گذاری کنید)

 

 

تشریح قلب

سطح شکمی قلب را در بالا و سطح پشتی آن را در دست می گیریم .آنگاه سوند شیار داری را از شریان ششی وارد کرده و آن را فرو میبریم تا به بطن راست برسد.در این حال به کمک قیچی شریان ششی را تا ابتدای شیار بین بطنی در سطح قدامی می بریم.سپس دنباله ی برش را در سمت راست شیار بین بطنی و شکمی به دیواره بطنی تا انتهای بطن راست ادامه می دهیم .در این حال بطن راست باز شده است که قسمت های را در آن تشخیص می دهیم:

1-    دریچه ی سینی شکل (semilunarr)که در ابتدای سرخرگ ششی واقع شده  و سه قسمتی است .این دریچه در هنگام انبساط بطن راست مانع بازگشت خون از سرخرگ ششی به بطن راست میشود.

2-    ضخامت عضله بطن راست نسبت به بطن چپ کم است.

3-    برجستگی های عضلانی موجود در کف بطن به سه شکل وجود دارد:

الف- برجستگی هایی که از یک طرف به کف بطن چسبیده و از طرف دیگر آزادند.طرف آزاد این برجستگی ها به وسیله طنابهای وتری به پشت لتهای دریچه ها متصل میشوند.انتهای آزاد هر برجستگی ممکن است به چند قسمت تقسیم شوند.این نوع برجستگی ها را پایک ها ی قلبی نوع اول یا ستون های قلبی می نامند.

ب ـ برجستگی هایی که دو سر آن ها به کف بطن چسبیده و قسمت وسط آن ها آزاد است.این برجستگی ها ممکن است بزرگ شده و دیواره ی دو بطن را به همدیگر متصل نمایند و در موقع تشریح مجبور شویم آن را قطع نمائیم .این گونه برجستگی ها را برجستگی های نوع دوم گویند.

ج ـ برجستگی هایی که تمام قسمت های آن به کف بطن چسبیده اند برجستگی های نوع سوم اند.

برای تشریح دهلیز راست به طریق زیر عمل مینمائیم:

سوند شیار دار را از وسط دریچه ی سه لتی عبور داده تا وارد دهلیز راست شود و از بزرگ سیاهرگ زیرین خارج گردد.آنگاه به وسیله ی قیچی مسافت بالا را طوری میچینیم که حتی المقدور نزدیک به قلب چپ باشد.در دهلیز راست قسمت های زیر قابل مشاهده است :

دیواره ی نازک دهلیز – گوشگ(آئوریکول)راست – بزرگ سیاهرگ زیرین با دریچه ی استاشی – بزرگ سیاهرگ زبرین –سیاهرگ کرونر به انضمام دریچه ی تبزیوس.دریچه استاشی دیده نمی شود و دریچه تبزیوس نیز به سختی قابل رویت می باشد.

(یک شکل کامل ازبطن و دهلیز چپ بکشید و قسمت های فوق را روی آن مشخص نموده و نامگذاری کنید)

روش تشریح قلب چپ

قلب را طوری در دست می گیریم که باز سطح شریانی به طرف بالا و سطح خلفی آن در دست باشد.آنگاه سوندی را از قوس آئورتی وارد کرده تا وارد بطن چپ گردد.در این حال به کمک قیچی سرخرگ آئورتی را بریده تا به ابتدای شیار بین بطنی در سطح قدامی برسیم .سپس دنباله ی برش را در طرف چپ شیار بین بطن ها (تقریبا یک سانتی متر در سمت شیار) تا راس قلب ادامه می دهیم .در بطن چپ قسمتهای زیر دیده می شود:

1-    دریچه های سینی شکل ابتدای آئورت با جداری نازک و به تعداد 3 عدد این دریچه ها نیز طوری واقع شده اند که مانع بازگشت خون به داخل بطن چپ در هنگام انبساط بطنیمی شوند.در بالای دو تا از این دریچه های سینی شکل و ابتدای آئورت دو سوراخ که مبدا شریانهای مشروب کننده ی خود قلب میباشد دیده می شود.این ها را سرخرگهای اکلیلی یا کرونر راست و چپ مینامند.

2-    ضخامت عضله ی بطن چپ از حدود 3 تا 4 برابر ضخامت عضله ی بطن راست است.

3-    پایک های قلبی نوع اول که دو عدد آن نمو فوق العاده نموده و انتهای آزادش به طنابهای وتری متصل بوده و طنابهای وتری به پشت لتهای دریچه ی میترال اتصال میابند.

4-    جدار بین بطن ها کامل و تا راس قلب ادامه دارد.

5-    دریچه ی دهلیزی بطنی یا دریچه ی میترال مانند دریچه ی سه لتی از قسمت بالا به جدار بطنی دهلیزی و از طرف پائین آویخته در بطن می باشند.

برای مشاهده دهلیز چپ , سوند را از طریق سوراخ دریچه میترال وارد دهلیز چپ نموده و ادامه می دهیم تا از یکی از سیاهرگ های ششی خارج شود. آنگاه به وسیله ی قیچی امتداد سوند را طوری میبینیم که حتی المقدور نزدیک به قلب راست باشد و با برگردانیدن لبه ی دهلیز قسمتهای درونی آن را بررسی می نمائیم.

پس از اینکه نیمه راست و چپ را مورد مطالعه قرار دادیم به مشاهده ی دیواره ی بین دهلیز ها میپردازیم .در اینجا یک فرو رفتگی به نام حفره ی بیضی دیده می شود .جدار بین دهلیزی در محل فرو رفتگی حفره ی بیضی نازک و کمرنگ است.باید دانست که در جنین پستانداران در بالای حفره ,سوراخ کوچکی به نام مجرا یا سوراخ بیضی و با سوراخ بتال (botal) وجود دارد که رابط بین دهلیز راست و چپ میباشد.

(پس از مشاهده قسمتهای فوق یک شکل از قلب چپ کشیده و قسمتهای آن را نام گذاری کنید.)

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:23 PM  توسط فاطمه   | 

ماهیان استخوانی

 

ماهیان استخوانی

به علت داشتن اسکلت استخوانی و کیسه ی شنا مشخص می شوند.روی پوست غدد مولد مخاط وجود دارد پولک ها از نوع درخشان مدور و یا شانه ای است .بدن از 3 قسمت تشکیل شده است   1. سر    2. تنه     3. دم

دارای سر پوش یا در پوش آب ششی هستند و یک زبان کوچک دارند که در دهان ثابت است  دارای کیسه ی بویایی یا olfactoysac  دارای مخرج و سوراخ ادارای تناسلی اند و دارای باله های زوج و فرد هستند . دارای سیستم خط جانبی هستند که دارای یک سری فلس هایی است که سوراخ هایی در آنها  دیده می شود که با آن ها ارتباط عصبی دارند که نسبت به ارتعاشات حساس اند.دارای مثانه ی شنا air blader  هستند که دارای کیسه ای است که در این کیسه گازهای N2  O2     CO2 وجود دارد و باعث به عمق رفتن یا به سطح آمدن ماهی می شوند.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:22 PM  توسط فاطمه   | 

کرم لوله ای

 

کرم های لوله ای (نماتودها)                   nematode

این کرم ها بزرگترین شاخه در بین حفره داران کاذب اند .در دریاها آب های شیرین و خشکی یافت می شوند جانورانی استوانه ای و دراز و باریک اند بدنی فاقد بند دارند که از کوتیکول ضخیم پوشیده شده است لوله ی گوارش کامل  است و جنس نر و ماده جدا است (جدا جنس) اکثرا کوچک و میکروسکوپی اند اما تعدادی از آنها تا یک متر هم می رسند همواره کرم های لوله ای نر کوچکتر از ماده ها هستند.

 

کرمک (اکسیور ـ کرم سنجاقی ـ کرم رشته ای ـانتربیوس ورمیکولاریس )

معروفند به کرمک موجودی کوچک و سفید رنگ است در روده ی بزرگ (انتها) در داخل بدن انسان زندگی می کند این بیماری بیشتر در کودکان دیده می شود.

عوارضی مانند کم خونی ـ کم اشتهایی ـ خارش شدید مخرج ـ رنگ پریدگی دارد.

کرمک در اطراف دهان خود 3 لوب برجسته دارد جنس نر و ماده از هم جدا هستند کرم نر 2 تا 5 میلی متر و دارای سیخک تناسلی بوده و انتهای بدن خمیده است کرم ماده 6 تا 12 میلی مترو ناحیه دمی دراز است تخم این جنس بیضی شکل و ضخیم است.

 

آسکارسی لومبریکوئیدس

انگل لوله ی گوارشر انسان است کرم ماده 20 تا 40 سانتی متر طول دارد اندازه ی نر کوچکتر است رنگ صورتی یا زرد است سطح خارجی بدن پوشیده از کوتیکول است و دهانی 3 قسمتی دارد.

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:21 PM  توسط فاطمه   | 

کرم های حلقوی

کرم های حلقوی (آنلیدا)

1.     پرتاران         polycita   نرئیس

2.     کم تاران         oligocita کرم خاکی

3.     بی تاران (هیردینه آ)  زالو

شاخه ی بزرگی از کرم ها هستند بدنب بند بند دارای دستگاه گوارش گردش خون  عصبی  تولید مثل و ماهیچه ها هستند.

کرم خاکی (لومبریکوئیدس ترس ترس)

این کرم متعلق به رده ی کم تاران است از شاخه ی کرم های حلقوی است.

این کرم دارای بدنی حلقه حلقه(somit_ segment) می باشند بند های تشکیل دهنده ی کرم خاکی شبیه یکدیگرند تعداد بند ها 100 تا 175 عدد است.

شکل خارجی کرم خاکی استوانه ای است دو انتهای بدن باریک است  سطح پشتی تیره تر و سطح شکمی روشن تر است سر مشخص ندارند دهان کرم در حلقه اول است.بر روی حلقه های بندهای 31 تا 37 بر آمدگی غده ای واضحی به نام کمربند تناسلی (کلیتلوم  clitlume ) که دارای رنگ روشن تری است دیده می شود.دارای یک سوراخ پشتی بین بند 7 یا 8 است . دارای سوراخ های دفعی (نفریدیوفور) که در تمامی حلقه ها به جز حلقه ی 1 تا 3 و آخری وجود دارد .4 سوراخ کوچک  به نام جایگاه اسپرمی دارد میان حلقه های 9 و 10 -10 و 11 وجود دارد . سوراخ مجاری تخم بر (اویداکت)در حلقه ی 14 قرار دارد.سوراخ مجاری اسپرمی در بند 15 قرار دارد.

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:21 PM  توسط فاطمه   | 

نرم تنان

 

 

مالوسکا یا نرم تنان

شاخه ی نرم تنان جانوران پیشرفته ای هستند که بدنشان سه لایه ای است و غالبا دارای پوششی است به نام صدف  انوع صدف های حلزون  خوراکی و اکثریت صدفهایی که در اطراف می بینیم جزو این گروه اند طبقه بندی بر اساس خصوصیات شماتیک آن ها به 7 رده تقسیم می شوند.

1.     شکم پایان (گاستروپودا)     gastropoda

که بزرگترین رده هستند از لحاظ تعداد هم در آب و هم در خشکی زندگی می کنند انواع صدف های مخروطی کروی و همچنین  حلزون ها(صدف دار و بدون صدف)در این گروه قرار دارند.

تورتیلا(غالبا سفید رنگ و حجره حجره)

حلزون هلیکس

سیپرا(دارای یک شکاف است و سطح شکمی دندانه دندانه است)

کنوس (مخروطی شکل و پیچ در پیچ)

لیسه(حلزون بدون صدف)

2.     تبر پایان (دو کفه ای ها)                       plecypoda

دارای صدفی با دو کفه هستند که نرم تن به صورت پهن شده در داخل این کفه ها زندگی می کند انواع صدفهای مروارید ساز و خوراکی جزو این گروه هستند و به وسیله ی موج دریا  حرکت می کنند.

مروارید ساز(ملاگرنیا)

متیلبوس ـهالیتوس

3.     سر پایان (سفالوپودا )                           cephalopoda

دارای بازوها یا پاهایی در نزدیکی سر هستند پیشرفته ترین و تخصص یافته ترین نرم تنان هستند ممکن است صدف دار یا بدون صدف باشند .

هشت پا

نرم تن مرکب

اختاپوس

اسکوئید

لولیگو

نوتیلوس(بدون صدف)

4.     رده ی چند صدفان(پلی پلاکوفورا)

این رده دارای صدفی چند تکه ای هستند.

5.     بی صدفان

این گروه  صدفی ندارند اما پوسته ی رویی آنها حکم صدف را دارد.

نئوملینا

6.     تک صدفان (مونو پلاکوفورا)

7.     ناو پایان

صدفهایی دندانه دار دارند .

dentalium

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:20 PM  توسط فاطمه   | 

اسفنج ها

 

شاخه اسفنج ها (پوریفرا)

اسفنج ها ساده ترین جانوران پر سلولی هستند که فاقد بافت یا اندام بوده همگی آبزی اند جانورانی ساکن هستند  موجوداتی بین گیاهان و جانوران هستد .اندازه ها مختلف است از 1 میلی متر تا 1 متر طول داشته  این موجودات بر حسب طرح و جنس اسکلت تقسیم بندی می شوند  .(به سه رده)

1.     اسفنج آهکی یا کالکارا

2.     شیشه ای یا سیلیسی یا هیالوسپونژیا

3.     اسفنج معمولی یا دموسپونژا

اسفنج حمام :sponge  این اسفنج به قطعات بزرگ و کوچک وجود دارد دارای اشکال نا منظم بوده به صورت کلنی به هم چسبیده دیده می شود دارای یک منفذ خروجی یا اسکولوم است .اسفنج حمام از رده ی اسفنج های معمولی است دارای رشته هایی به نام اسپونژین (اسکلت برخی از اسفنج ها از جنس پروتئین است)

شاخه ی مرجانیان یا کنیداریا (سلانتراتا)

از پست ترین شاخه های جانوری اند دارای بافتی مشخص هستند دارای اشکال پولیپ و مدوز .

مثال :هیدر آب شیرین

این جانور به طول 1 تا 3 سانتی متر است (در اندازه های میلی متر نیز دیده می شوند)

دارای دهان و در مقابل آن پاها قرار دارند این جانور به طور انفرادی به سر می برد دارای 6 تا 8 تانتاکول شاخک یا بازو ها است که این تعداد بر اساس سن و اندازه ی جانور متفاوت است در اطراف بدن بر آمدگی هایی ایجاد می شود به نام جوانه.

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:19 PM  توسط فاطمه   | 

کرم های پهن

 

 

کرم های پهن platihelmints   

این کرم ها جانورانی سه لایه هستند(تقارن 2 طرفه دارند)این کرم ها به سه رده تقسیم می شوند.

1.     کرم های پهن آزاد (توربلاریا)مثل پلاناریا اغلب آزاد زی هستند سطح خارجی بدنشان پر از مژه است  دو جنسی (در هر کرم هم جنس نر و هم جنس ماده )هستند.

2.     رده ی بادکش داران (ترماتودها )  termatoda   :همگی انگل اند دارای اجزای نگهدارنده ی خاصی می باشند مثل فاسیولا.

3.     رده ی کرم های نواری (سستودها)مثال تنیا:انگل مجاری صفراوی و کبد گوسفند است کرمی است برگی شکل  این کرم به طول 2 سانتی متر دارای یک بادکش دهانی و یک بادکش شکمی است تخم کرم بیضوی شکل است.هرمافرودیت است(هم دارای دستگاه تناسلی نر و هم ماده) . بیشترین اندام در آن غدد زرده ای ـ بادکش دهانی و شکمی ـ بیضه و تخمدان است.این انگل از طریق میزبان اولیه که حلزون است وارد بدن گوسفند شده از طریق خوردن علوفه وارد کبد گوسفند شده  توسط خوردن کبد گوسفند  انسان به این بیماری مبتلا می شود.

شیستوزوما:جزء ترماتودهای خون است شکل ظاهری این کرم با سایر ترماتودها فرق دارد طول بدن کرم بین 8 تا 16 میلی متر است ظاهرا استوانه ای شکل و در وسط بدن شیاری داشته که نمونه ماده به طول 15تا25 میلی متر در داخل این شیار قرار دارد.کرم نر و ماده هر یک دارای یک بادکش دهانی و یک بادکش شکمی هستند.چرخه ی زندگی آن شبیه فاسیولا هپاتیکا است با این تفاوت که پس از این که نمونه انگل از بدن حلزون خارج شده وارد آب می شود و از راه پوست وارد بدن انسان شده و از طریق رگ های خونی به قلب و شش ها می رسدو در نهایت به عروق مثانه و مثانه را در گیر می کند.

کرم های نواری  مثال تنیا  ژیناتا   یا کرم کدوی گاو

سفید رنگ و نیمه شفاف است طول آن تا 10 متر می رسد بدنش شامل سه قسمت است.

1.     سر (اسکولکس)       2. گردن                    3. تنه

در سر دارای بادکش است قلاب ندارد گردن تولید کننده ی بند یا (پروگلوتید) بند ها در بالا نارس و هر چه به انتها می رسیم رسیده تر است تا جایی که پروگلوتیدهای انتهایی پر از تخم می باشند که به وسیله ی مدفوع دفع می شوند و از طریق دست های آلوده این چرخه می تواند تکرار شود .این انگل از طریق خوردن گوشت آلوده به این کیست به صورت نیمه پز وارد دستگاه گوارش انسان می شود  اما در نمونه ی تنیا (کرم کدوی خوکی)اندازه اش نسبت به نمونه قبلی کوتاهتر است.اما چرخه ی زندگی اش مشابه تنیای گاوی است و اختلاف دیگر اینکه این نمونه در سر دارای قلاب است.تخم آن کروی و دارای جنین 6 قلابه است.

 

 

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 5 دی1387ساعت 1:18 PM  توسط فاطمه   |